Pensioen is een belangrijke financiële zekerheid voor uw toekomst. Toch zijn er specifieke situaties waarin u zou kunnen overwegen om uw pensioen af te kopen. In dit artikel ontdekt u wat pensioen afkopen precies inhoudt, wanneer het mogelijk is en welke financiële gevolgen dit heeft. We bespreken ook welke alternatieven er zijn om uw pensioen optimaal te benutten.
Wat betekent pensioen afkopen?
Bij het afkopen van pensioen ontvangt u uw opgebouwde pensioenaanspraken in één keer als bedrag, in plaats van maandelijkse uitkeringen na uw pensioendatum. U beschikt direct over een groot bedrag, maar u heeft geen recht meer op toekomstige pensioenuitkeringen uit die specifieke regeling.
De Nederlandse wetgeving beschermt echter uw pensioenopbouw door strikte regels te stellen aan het afkopen. Het uitgangspunt is dat pensioen bedoeld is als inkomensvoorziening voor uw oude dag, niet als eenmalig bedrag om nu te besteden.
“Als financieel adviseur zie ik vaak dat mensen zich niet volledig bewust zijn van de langetermijngevolgen van pensioenafkoop. Het kan in specifieke situaties, zoals bij een klein pensioen, een praktische oplossing zijn. Maar voor de meeste mensen is het behouden van hun pensioen voor de beoogde functie – namelijk inkomenszekerheid op latere leeftijd – de verstandigste keuze.”
Esther – Vastgoed specialist
Wanneer kunt u uw pensioen laten afkopen?
De mogelijkheden om uw pensioen af te kopen zijn zeer beperkt. De wet staat dit alleen toe in specifieke situaties:
Klein pensioen afkopen in 2026
In 2026 is afkoop mogelijk wanneer uw pensioenuitkering onder de wettelijke afkoopgrens ligt. Deze afkoopgrens bedraagt €632,63 bruto per jaar. Belangrijk om te weten is dat pensioenuitvoerders kleine pensioenen alleen kunnen afkopen met uw expliciete toestemming. Ze zijn niet verplicht om op uw verzoek in te gaan. Bron: Rijksoverheid – Regels voor kleine pensioenen
Wanneer uw pensioenuitvoerder voorstelt om uw kleine pensioen af te kopen, krijgt u hierover bericht. U kunt dan beslissen of u akkoord gaat met de afkoop. De uitvoerder betaalt het bedrag vervolgens in één keer aan u uit.
Onderscheid tussen pensioenen van vóór en na 2018
Er is een belangrijk onderscheid in de regels voor kleine pensioenen, afhankelijk van wanneer ze zijn opgebouwd:
Voor pensioenen opgebouwd vóór 1 januari 2018 gelden soepelere regels. Deze kunnen worden afgekocht als ze onder de afkoopgrens van €632,63 per jaar liggen.
Voor pensioenen opgebouwd ná 1 januari 2018 gelden strengere regels. Deze kunnen alleen worden afgekocht als het in 5 jaar minstens 5 keer niet lukt om het pensioen over te dragen aan een andere uitvoerder, óf wanneer u met pensioen gaat. Bron: Rijksoverheid – Regels voor kleine pensioenen
Afkoop bij emigratie
Als u naar het buitenland verhuist, kunt u in sommige gevallen uw pensioen afkopen. Dit is echter niet automatisch mogelijk en de voorwaarden zijn streng. Of afkoop bij emigratie mogelijk is, hangt af van verschillende factoren:
- Het land waar u naartoe verhuist
- De fiscale verdragen tussen Nederland en uw nieuwe woonland
- Wat uw pensioenreglement hierover zegt
Het is belangrijk om te weten dat elke situatie uniek is. De Belastingdienst en uw pensioenuitvoerder kunnen u informeren over de mogelijkheden in uw specifieke geval. Het is sterk aan te raden om professioneel advies in te winnen voordat u besluit om uw pensioen af te kopen bij emigratie. Bron: AFM – Afkopen van pensioen
Financiële gevolgen van pensioen afkopen
Het afkopen van uw pensioen heeft verschillende financiële consequenties waar u rekening mee moet houden:
Belastingheffing
Over het afgekochte pensioenbedrag betaalt u in één keer inkomstenbelasting. In 2026 kan dit oplopen tot 49,5% in de hoogste belastingschijf. Het exacte percentage hangt af van uw totale jaarinkomen en persoonlijke situatie.
Voor kleine pensioenen tot €632,63 bruto per jaar geldt een belangrijke uitzondering: hierover wordt géén revisierente berekend. Bij andere vormen van pensioenafkoop kan wél 20% revisierente worden berekend bovenop de inkomstenbelasting. Deze extra heffing is bedoeld om het fiscale voordeel dat u eerder heeft genoten bij de opbouw van uw pensioen terug te nemen. Bron: Belastingdienst – Afkoop van een klein pensioen
Verlies van levenslange zekerheid
Door uw pensioen af te kopen, verliest u het recht op een levenslange uitkering. Dit betekent dat u zelf verantwoordelijk wordt voor het beheer van dit kapitaal voor uw oude dag. Als u het geld opgebruikt of verkeerd investeert, heeft u later mogelijk onvoldoende inkomen.
Ook vervallen eventuele nabestaandenvoorzieningen die aan uw pensioen gekoppeld waren. Dit kan grote gevolgen hebben voor uw partner en eventuele kinderen wanneer u komt te overlijden.
Kan ik zelf mijn pensioen afkopen?
In de meeste gevallen ligt de beslissing om pensioen af te kopen niet bij u als deelnemer, maar bij de pensioenuitvoerder. Er zijn echter enkele stappen die u kunt nemen:
- Neem contact op met uw pensioenuitvoerder om te informeren naar de mogelijkheden voor afkoop
- Vraag een berekening aan van het afkoopbedrag en de fiscale gevolgen
- Laat u adviseren door een financieel adviseur over de impact op uw financiële situatie
Het is belangrijk om te weten dat pensioenuitvoerders niet verplicht zijn om op uw verzoek tot afkoop in te gaan, tenzij het gaat om een klein pensioen dat onder de wettelijke afkoopgrens valt. Zelfs dan is uw toestemming nodig voor de afkoop. Bron: AFM – Afkopen van pensioen
Alternatieven voor pensioen afkopen
Als u op zoek bent naar manieren om uw financiële situatie te verbeteren zonder uw pensioen af te kopen, zijn er verschillende alternatieven:
Waardeoverdracht van pensioen
Als u verschillende kleine pensioenen heeft opgebouwd bij verschillende werkgevers, kunt u deze mogelijk samenvoegen via waardeoverdracht. Dit maakt uw pensioenadministratie overzichtelijker en kan in sommige gevallen ook financiële voordelen bieden. Neem contact op met uw huidige pensioenuitvoerder om de mogelijkheden te bespreken.
10% van uw pensioen ineens opnemen bij pensionering
Vanaf 1 juli 2025 is het mogelijk om eenmalig 10% van uw pensioenkapitaal op te nemen wanneer u met pensioen gaat. Dit wordt niet gezien als afkoop maar als een gedeeltelijke uitkering. Het grote voordeel is dat de rest van uw pensioen gewoon doorloopt. Houd er wel rekening mee dat dit gevolgen kan hebben voor uw belastingen en toeslagen. Bron: Rijksoverheid – Pensioen
Investeren naast uw pensioenopbouw
In plaats van uw pensioen af te kopen, kunt u overwegen om naast uw reguliere pensioenopbouw te investeren. Door te investeren in bijvoorbeeld obligaties of vastgoed kunt u een aanvullende inkomstenstroom opbouwen die uw pensioen later kan aanvullen.
Vastgoed biedt interessante mogelijkheden om vermogen op te bouwen voor uw oude dag. Door nu te investeren in vastgoed kunt u profiteren van zowel waardestijging als huurinkomsten. De juiste vastgoed financiering hiervoor is essentieel om een solide basis te leggen voor uw financiële toekomst.
Belangrijke overwegingen voordat u uw pensioen laat afkopen
Voordat u besluit om uw pensioen af te kopen, is het belangrijk om de volgende punten in overweging te nemen:
Impact op uw financiële toekomst
Uw pensioen is bedoeld als inkomensvoorziening voor uw oude dag. Door het af te kopen, verliest u deze zekerheid. Vraag uzelf af of u het bedrag dat u ontvangt beter kunt beheren dan uw pensioenuitvoerder.
Fiscale gevolgen
De belastingheffing over een afgekocht pensioen kan aanzienlijk zijn. Laat berekenen hoeveel u netto overhoudt na afkoop en of dit opweegt tegen de voordelen van afkoop.
Alternatieve inkomstenbronnen
Heeft u andere bronnen van inkomen voor uw oude dag, zoals spaargeld, beleggingen of vastgoed? Als dat niet het geval is, is het vaak verstandiger om uw pensioen intact te laten.
Uw financiële toekomst veiligstellen
Het afkopen van uw pensioen is een beslissing die grote gevolgen kan hebben voor uw financiële toekomst. In de meeste gevallen is het niet mogelijk of niet verstandig om uw pensioen af te kopen. Het is echter wel belangrijk om na te denken over hoe u uw pensioen kunt optimaliseren.
Pensioen is slechts één onderdeel van uw totale financiële planning voor later. Door nu verstandige keuzes te maken en verschillende inkomstenbronnen op te bouwen, zorgt u voor een zorgeloze financiële toekomst waarin u kunt genieten van uw oude dag zonder geldzorgen.
Wilt u meer weten over het opbouwen van verschillende inkomstenbronnen voor uw pensioen? Bekijk dan onze complete gids over het samenstellen van een evenwichtige beleggingsportefeuille.
